Analiza Transakcyjna.pl

Od analizy transakcyjnej do organizacyjnej analizy transakcyjnej, Magdalena Sękowska (2009)

dodano dnia 2009-11-12 15:48:00 w Biznes

Analiza Transakcyjna jako teoria posiada swój niezwykły wkład w rozumienie zarówno wewnętrznych procesów psychicznych, jak i procesów komunikacji oraz budowania relacji w szerszym kontekście systemowym – grupowym, rodzinnym, środowiskowym oraz organizacyjnym. Pierwsze podstawy zastosowania Analizy Transakcyjnej do pracy z organizacjami , Eric Berne zaproponował w książce wydanej w 1963 roku pt. „ Struktura i dynamika grup i organizacji”. Swoje myślenie na temat grup i organizacji wywodził od Freuda, Biona, Ezriela, Lewina, Moreno, Batesona. Trudny język, jakim napisana jest ta książka oraz przewaga w owym czasie nastawienia na rozwój wiedzy i badań klinicznych, spowodowały, że nie znalazła ona swojego odzwierciedlenia w literaturze i zainteresowaniu badaczy opisujących prawidłowości procesów grupowych. Studiowaniem treści zawartych w tej książce zajęli się późniejsi przedstawiciele Analizy Transakcyjnej, którzy znaleźli w niej wiele inspirujących podpowiedzi do pracy z dużymi grupami, takimi jak przedsiębiorstwa.
Berne w niewielkim stopniu dalej rozwijał swoją myśl, gdyż w mniejszym stopniu był zaangażowany w pracę konsultanta niż terapeuty, a jego doświadczenia bardziej dotyczyły leczenia pacjentów niż leczenia organizacji. 

Jego następcy rozwijali jego teorię także w odniesieniu do organizacji i na tym polu można wskazać takie postaci jak Dorothy Jongeward, Ted Novey, Taibi Kahler, Abe Wagner, Julie Hay, Nick Nikodym, Rosa Krausz, Alain Cardon, Bernard Schmid i inni.

W Analizie Transakcyjnej jako teorii, jak i w Organizacyjnej Analizie Transakcyjnej jako jednym z wielu obszarów zastosowań tej teorii przyjmuje się takie same założenia:

1.         Ludzie są OK. Każdy człowiek posiada swoją wartość i godność oraz zasługuje na to, by być traktowanym we właściwy sposób.

2.         Każdy człowiek posiada zdolność myślenia.

3.         Ludzie decydują o swoim przeznaczeniu podejmując decyzje skryptowe, ale te decyzje mogą być zmienione.

Z powyższych założeń wynikają zasady pracy przy zastosowaniu Analizy Transakcyjnej:

          Zawieranie kontraktu, który zapewnia wzajemną współpracę i dzielenie odpowiedzialności w terapeutycznym czy konsultacyjnym kontekście. Analiza Transakcyjna jest traktowana jako metoda kontraktowa jasno opisująca zasady zawierania kontraktu, rodzaje kontraktu, etapy zawierania kontraktu, role i podmioty zaangażowane w proces zawierania kontraktu. Celem kontraktu jest niwelowanie ukrytych motywów mogących uniemożliwiać realizację uzgodnionego planu.

          Stosowanie otwartej komunikacji, aby klient i konsultant mieli pełen obraz informacji o tym, co się dzieje na każdym kroku ich współpracy.

Bardzo ważnym wkładem Organizacyjnej Analizy Transakcyjnej jest zwrócenie uwagi na rodzaj relacji pomiędzy konsultantem   a klientem, grupą, zespołem menedżerskim. Przedsiębiorstwo jako olbrzymi system posiada wszelkie moce „wciągania” konsultanta w swoje opowieści i zapraszania, by odegrał swoistą rolę w zachodzących wewnątrz organizacji procesach. Zwrócenie uwagi na niezauważalne, ale silnie oddziałujące procesy realizacji organizacyjnego scenariusza w pracy konsultanta staje się jednym z podstawowych, choć trudnych narzędzi pracy. Jak w żadnej innej pracy konsultacyjnej – edukacyjnej, terapeutycznej, doradczej - konsultant w organizacji musi mieć zdolność tworzenia szybkich i trafnych diagnoz dotyczących tego z jakim typem osobowości ma do czynienia, z jakim typem grup i liderów, z jakim stylem zarządzania w organizacji i jakimi cechami kultury organizacyjnej. Włączając się w pracę z organizacjami powinien mieć świadomość tego, że jest osobą, która najmniej wie o tej organizacji. Umiejętność obserwacji, umiejętność tzw. głębokiego słuchania, umiejętność stawiania i sprawdzania hipotez we współpracy z przedstawicielami organizacji to podstawowe narzędzia pracy konsultanta Organizacyjnej Analizy Transakcyjnej.

Narzędzia w pracy konsultanta, trenera,:

          Analiza osobowości organizacji ( egogram organizacji)

          Typowe wzorce komunikacyjne w organizacji

          Analiza typowych transakcji, identyfikacja transakcji o ukrytych motywach, rodzaje transakcji między zarządzającymi a pracownikami

          Analiza indywidualnych postaw życiowych, postawy dominującej w funkcjonowaniu organizacji

          Analiza typowych gier psychologicznych
          Sposoby strukturalizacji czasu

          Sposoby organizacji pracy ( główne wzorce pracy indywidualnej oraz wzorce organizacyjne)

          Wzorce emocjonalne i związane z tym wypłaty w relacjach interpersonalnych

          Wzorce motywacyjne, dominujące sposoby nagradzania i karania, rodzaje wzmacnianych zachowań,

          Wzorzec scenariusza organizacyjnego (wzorzec założycieli, wzorzec aktualny, przewidywany dalszy ciąg scenariusza organizacyjnego)

          Sposoby nierozwiązywania sytuacji problemowych ( matryca dyskontowania)

          Oraz inne narzędzia typowe dla AT
 

Organizacyjna Analiza Transakcyjna może być stosowana do każdej problemowej bądź rozwojowej sytuacji w grupie, dziale, w całym przedsiębiorstwie. Może być stosowana w sytuacjach:

          Konfliktu w dziale

          Zakłóceń w procesach komunikowania się w firmie/dziale

          Spadku efektywności pracy działu
          Spadku motywacji u pracowników

          Nagłej zmiany zachowań u pracowników jakiegoś obszaru firmy

          Braku oczekiwanych efektów przy natężaniu określonego wkładu w naprawę sytuacji

          W utrzymującym się stanie napięcia w relacjach

          Wprowadzania zmiany stylu zarządzania

          Dokonania wglądu i oceny w główne procesy tworzące kulturę firmy

Zastosowanie tej koncepcji jest bardzo szerokie. Daje możliwość spojrzenia na zmianę, rozwój czy problem z punktu widzenia indywidualnego, grupowego, działowego czy organizacyjnego. Daje wgląd w niepisane, często bardzo trwałe reguły panujące w organizacji, które najmniej są brane pod uwagę przy stosowaniu metod racjonalnych, uznających tylko świadome czynniki kierujące rozwojem organizacji. Organizacyjna Analiza Transakcyjna odwołuje się do całości funkcjonowania człowieka – tego jak on myśli, jak tworzy relacje, jak działa.   Nie jest łatwym narzędziem do pracy konsultanta, gdyż celem jego ma być pragmatyczna zmiana, oparta na realnej informacji zwrotnej, a nie takiej, której celem jest podtrzymanie stanu „ przyjemności” klienta. Jak twierdzi jedna z konsultantek Organizacyjnej Analizy Transakcyjnej ,Dorothy Jongeward: „ Organizacje biznesowe nie są racjonalne w większości swoich działań, a Analiza Transakcyjna może im pomóc zrozumieć tę nieracjonalność”.


* Tekst przygotowany dla www.analizatransakcyjna.pl , Magdalena Sękowska, Grupa Doradczo-Szkoleniowa Transmisja, listopad 2009

powrót

Poczytaj także: